سنگ الماس

آیا تا به حال از خود پرسیده اید که چرا سنگ الماس اینقدر گرانبها است؟ شاید ابتدا لازم است بدانیم که یک سنگ هنگامی می تواند در جایگاه گوهر قرار بگیرد که دارای ویژگی هایی همچون زیبایی، مقاومت، کمیابی و غیره باشد. سنگ الماس دارای بالاترین سختی در بین گوهرها بوده که برای تعیین کردن آن باید سال ها تحقیق انجام شود، همچنین دارای زیبایی خاصی است که نشاندهنده قدرت خداوند است.
طرز تشکیل الماس
در زمین شناسی پوسته زمین به سه قسمت Crust، Mantle و Core تقسیم می شود که پوسته اول نازکتر و پوسته میانی (Mantle) دارای بیشترین قطر بوده که طبق تحقیقات انجام شده دریافتند که سنگ های الماس در پوسته میانی و در حدود ۱۲۰ تا ۱۹۰ کیلومتری عمق زمین تشکیل می شود و این فرآیند طی میلیون ها سال انجام می شود.
الماس
تشکیل الماس همیشه موضوع بسیار جالبی برای محققان بوده است. این سنگ در فشاری تقریباً ۴۵ تا ۶۰ بار و حرارتی در حدود ۹۰۰ تا ۱۳۰۰ درجه سانتیگراد تشکیل می شود. قابل ذکر است که فشار اتمسفر روی زمین یک بار بوده و هر کیلوبار برابر با هزار بار می باشد که الماس حدود ۴۵ تا ۶۰ هزار برابر زیر فشار زمین قرار دارد.
سنگ الماس تک عنصری بوده و همانند گرافیت تنها از کربن (C) ساخته شده است و به دلیل وجود نظم اتمی و تراکم زیاد دارای سختی بسیار بالا و بهترین پیوند اتمی که Covalent نام دارد، می باشد.
حدود۲۰۰۰ سال پیش سنگ الماس در کشور هندوستان کشف شد که اکثراً درکنار رودخانه ها یافت می شد. در حقیقت مردم در حین یافتن طلا در رودخانه ها، الماس را کشف کردند. به این نوع معادن الماس که در رودخانه تشکیل می شود، Alluvial می گویند.
بعد از کم رنگ شدن استخراج الماس در هندوستان، دومین کشوری که الماس در آن کشف شد برزیل بود که در حدود ۱۵۰ سال در استخراج الماس فعال بود. معادن کشور برزیل هم از نوع Alluvial بود. سومین کشور که معادن الماس در آن کشف شد آفریقا است که توانست مقام اول را در استخراج الماس بدست آورد. در واقع سنگ های الماس در ابتدا به همراه سنگ های Kimberlite و Lamporite به صورت انفجاری به سطح زمین می رسند. به این معادن، معادن اولیه (Pipe) می گویند. پس از گذشت سال ها با کمک باد و باران این سنگ ها به رودخانه ها منتقل شده که معادن ثانویه یا همان Alluvial نامیده می شوند. زمانیکه معادن اولیه درآفریقا کشف شد توانستند سنگ های بسیاری را از آن استخراج کنند
الماس
الماس
یکی از معروف ترین سنگ های الماس که درآفریقا کشف شد دارای رنگ D و بدون ناخالصی به وزن حدود ۳۱۰۶ قیراط بود که Cullinan (تصویر سمت چپ) نام داشت. البته الماس های دیگری همچون Eurika (تصویر سمت راست) که به معنی ” من پیدایش کردم” نیز کشف شد و ۳ سال بعد از آن هم الماس Star of Africa کشف شد که با کشف آن معدن کاران بسیاری از سرتا سر جهان به آفریقا آمدند.
الماس
الماس
آقای Cecil Roads که رئیس بزگترین معادن الماس دنیا است، ۱۷ ساله بود که به آفریقا رفت و از همان ابتدا در فکر راهی برای کنترل تولید و خرید و فروش سنگ الماس بود. او شرکتی به نام DeBeers را تأسیس کرد که همچنان نیز در این زمینه فعالیت می کند و با شعار همیشگی خود ” Diamond for ever” معروف است.
در ابتدای کشف الماس به دلیل سختی بالا، آن را به همان صورت اولیه که کریستالی ۸ ضلعی است با پودر الماس صیقل می دادند. اما با گذشت زمان برشکاران دریافتند که می توان به نقاطی که فاصله اتم ها در آن بیشتر است ضربه ای وارد کرد و سنگ را به صورت صاف به دو قسمت تقسیم کرد. برشکاران الماس را به اشکال مختلفی برش می دادند تا اینکه در سال ۱۹۱۹ فردی به نام Kokowsky توانست برش برلیان را که یکی از بهترین برش ها برای الماس می باشد را با ابعاد مشخص ابداع نماید.
الماس
قسمتهای مختلف یک الماس با برش برلیان شامل: یک سندان(Table)، یک تاج (Crown) و کمربند (Girdle)، خیمه (Pavilion) می باشد و درکل ۵۸ صفحه دارد. جهت مشاهده قسمتهای مختلف می توانید این مقاله را مشاهده نمایید.
برای انتخاب یک الماس باید چهار فاکتور را در نظر گرفت که به نام ۴C’s معروف است که عبارتند از Cut (برش)، Color (رنگ)، Clarity (پاکی) و Carat Weight (وزن). اگر یک سنگ فقط دارای پاکی خوبی باشد به تنهایی کافی نیست.جهت مشاهده جزییات بیشتر درباره ۴C’s این مقاله را مشاهده نمایید.
Cut (برش): در برش برلیان صفحات به صورت مثلثی و کایت مانند هستند. به دلیل آنکه این نوع برش اجازه فرار نور را از خیمه سنگ نمی دهد باعث ایجاد براقی (Brilliancy) می شود. در صورتیکه الماس از برش خوبی برخوردار باشد نور وارد شده به آن منعکس شده و به چشم بیننده می رسد.
Color (رنگ): بعد از مشکلات بسیاری که در مورد درجه بندی رنگ الماس ها در بازار جهانی وجود داشت، موسسه GIA آمریکا در سال ۱۹۵۰ استانداردی را برای این موضوع تهیه کرد که در حال حاضر هم از این استاندارد در درجه بندی رنگ استفاده می شود. این درجه بندی به D-Z معروف بوده که از حرف انگلیسی D به معنی بی رنگ شروع شده و تا Z به معنی زرد روشن ادامه دارد. هر چه الماس بی رنگ تر باشد کمیاب تر بوده و در نتیجه از ارزش بالایی برخوردار می باشد. متأسفانه در بازار ایران الماس های بی رنگ به نام سفید خوانده شده که در حقیقت رنگ سفید نوعی از رنگ می باشد. سنگ های الماس به رنگ های دیگری همچون قرمز، آبی، صورتی و سبز هم یافت می شوند که این رنگ ها را فانتزی می نامند که بسیار کمیاب بوده و از ارزش بالایی برخوردار هستند.
Clarity (پاکی): پاکی الماس هم توسط موسسه GIA درجه بندی شده است. در این نوع درجه بندی که از Flawless که به معنی نداشتن هیچ گونه ناخالصی می باشد آغاز شده و بعد از آن Internal Flawless قرار دارد که شامل ناخالصی های سطحی است و به ترتیب VVS۱، VS۲، VS۱، SI۲، SI۱ و VVS2 و در آخر I۲، I۱ و I۳ که در پائین ترین نوع پاکی قرار گرفته اند دسته بندی شده اند. لازم به ذکر است که پاکی در سنگ الماس یکی از مهم ترین فاکتور ها بوده که می تواند بر ارزش آن تأثیر گذار باشد.
ناخالصی ها می توانند به صورت کریستال های مهمان درون الماس، شکستگی، Cavity، Chip و غیره وجود داشته باشند.
Carat (وزن): هر چه وزن سنگ مورد نظر بیشتر باشد کمیاب تر بوده و در نتیجه ارزش بسیاری دارد. واحد اندازه گیری وزن سنگ های قیمتی قیراط بوده که یک پنجم قیراط می باشد و هر قیراط به ۱۰۰ صوت تقسیم می شود. البته هرچه وزن الماس بیشتر باشد رنگ هم در آن بیشتر نمایان می شود.
علت وجود رنگ در الماس این است که همه الماس ها به دو دسته الماس های دارای نیتروژن و بدون نیتروژن تقسیم می شوند. دسته اول الماس ها خود به دو نوع Ia و Ib تقسیم میشوند. حدود ۹۸% از کل الماس های استخراج شده از نوع Ia بوده که اتم های نیتروژن به صورت گروهی در یک قسمت از سنگ جمع شده و باعث ایجاد رنگ زرد در الماس ها می شوند. به دلیل تمرکز اتم در یک نقطه رنگ زرد آن به سختی دیده می شود. در نوع Ib اتم های نیتروژن در سنگ پخش شده و حدود ۱% از الماس های استخراج شده را شامل می شود و به همین دلیل هم بسیار کمیاب بوده و جزو رنگ های فانتزی محسوب شده و ارزش بالایی دارند.
گروه دوم هم به دو نوع IIa و IIb تقسیم می شود. نوع IIa دارای نیتروژن نبوده و در نتیجه بی رنگ است و بسیار کمیاب هستند که بهترین نمونه آن الماس Cullinan می باشد. نوع دوم IIb دارای اتم های برن (Boron) بوده که این نوع عناصر واسطه باعث ایجاد رنگ آبی در الماس شده و آنها را هادی جریان الکتریسیته می کند.
با توجه به مطالب گفته شده و زمان بسیار طولانی که صرف تشکیل الماس در طبیعت می شود و زحمات بسیار زیادی که صرف کشف و استخراج الماس صورت می گیرد، می توان به دلیل درخشندگی، سختی زیاد و گرانبها بودن الماس پی برد.